INTERREG – nie taki straszny jak go malują?

W dniu 5 listopada b.r. w Ministerstwie Infrastruktury i Rozwoju w Warszawie, projekt manager Beata Sulima, w imieniu Fundacji BOS uczestniczyła w seminarium poświęconym Europejskiej Współpracy Terytorialnej, a dokładniej ofercie trzech programów Interreg: Region Morza Bałtyckiego, Europa i Europa Środkowa.

Poza przedstawieniem oferty  wymienionych programów, na seminarium zaprezentowane zostały informacje przydatne w przygotowaniu i realizacji projektów EWT, w tym terminy kolejnych naborów wniosków.

Pomimo widocznego trendu wzrostu aktywności Polski w realizacji projektów Interreg, nasza sytuacja na tle innych krajów przedstawia się mało optymistycznie – w przypadku krajów Regionu Bałtyckiego, pod względem liczby partnerów zajmujemy ostatnie miejsce po Estonii, Szwecji, Łotwie i Litwie.  Jak zauważył jeden z prelegentów – Pan Radomir Matczak z Departamentu Rozwoju Regionalnego i Przestrzennego UM Województwa Pomorskiego, polski przedstawiciel w Komitecie Monitorującym Interreg region Morza Bałtyckiego, 1/3 wszystkich beneficjentów składających wnioski w tym programie, stanowiły podmioty zlokalizowane w województwie pomorskim, choć same założenia programowe nie wykluczają udziału podmiotów z innych województw Polski, czego przykładnie dowiodło województwo małopolskie przy realizacji 4 tego typu projektów.

Główną przyczyną takiego stanu, jest przede wszystkim obawa przed ryzykiem, jakie niesie ze sobą partnerska realizacja projektu przez min. 3 kraje należące do wskazanych regionów oraz dofinansowanie realizacji projektu w wysokości 85% (w przypadku Polski) wydatków poniesionych w ramach realizacji projektu, płatne w formie refundacji. Choć w przypadku niektórych priorytetów, przewidywane jest zastosowanie narzędzia SEED MONEY FACILITY (finansowanie na okres przygotowania projektu), czy też mechanizmu zachęty w przypadku składania oferty przez polskiego partnera w roli partnera wiodącego w formie 10% współfinansowania z rezerwy budżety państwa (co daje łącznie 95% dofinansowania), udział polskich podmiotów i poziom wykorzystania wkładu finansowego Polski, pozostają nadal nieproporcjonalne.

Ponadto, w wyniku niskiej aktywności i niewielkiego zaangażowania w realizację tego typu projektów,  odbiegamy od naszych sąsiadów w doświadczeniu i skuteczności „przekuwania” celów projektów dla naszych własnych potrzeb, stając się niejednokrotnie jedynie partnerem formalnym, mającym niewielki wpływ na realizację projektu. Często też, z uwagi na brak doświadczenia, obawiamy się odpowiedzialności za koordynację współpracy międzynarodowej
i współuczestniczymy w projektach jedynie jako odbiorcy wykreowanego przez partnera wiodącego, sojuszu państw zaangażowanych w projekt.

Parafrazując prelegentów, wciąż niedocenianym aspektem realizacji projektów Interreg, jest ich wsparcie dla Instytucji Zarządzających regionalnymi i krajowymi programami operacyjnymi, począwszy od współfinansowania realizowanych przez siebie projektów, po sprawczość w zakresie tworzenia instrumentów polityki (np. usprawnianie przyjętych
i obowiązujących procedur poprzez zmianę zapisów w stosownych dokumentach). Dobre praktyki w tym zakresie zaprezentował Pan Grzegorz First z Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego, wskazując m.in. na wykorzystanie projektu SMART+ oraz CLUE realizowanych w ramach Interreg, do sfinansowania założeń Regionalnego Programu Operacyjnego 2014 – 2020 w zakresie Regionalnej Strategii Innowacji (wspieranie działań na rzecz zwiększenia innowacyjności małych i średnich przedsiębiorstw w regionach partnerskich, przede wszystkim poprzez finansowanie instytucji regionalnych w ramach podprojektów – projekt SMART+) oraz Regionalnego Programu Operacyjnego 2014 – 2020 C4 – regionalna Polityka Energetyczna (w zakresie zwiększenie możliwości/zdolności regionu do prowadzenia polityki rozwoju w kierunku gospodarki niskoemisyjnej
z wykorzystaniem nowych rozwiązań i technologii na obszarach miejskich – projekt CLUE).

Jednak kluczowym czynnikiem decydującym o sukcesie realizowanych programów, jest podkreślany przez wszystkich prelegentów, wzrost kapitału ludzkiego w organizacjach –  nabywanie unikalnych kompetencji, świadomość realizacji wielkich idei, wymiana dobrych praktyk pomiędzy pracownikami z różnych krajów Europy. Jak zauważył przedstawiciel organizacji pozarządowej, realizującej projekt  Hybrid Parks w ramach programu Interreg IVC, dr PAN Paweł Kojs, Dyrektor Śląskiego Ogrodu Botanicznego, udział w tak ogromnym programie z góry stawia organizację
w pozycji lidera w najbliższym otoczeniu, co wiąże się z zacieśnieniem współpracy nie tylko pomiędzy zaangażowanymi krajami partnerskimi, lecz również w obrębie krajowych organizacji działających na rzecz lokalnych społeczności.

INFORMACJE OGÓLNE

  1. Językiem oficjalnym wymienionych programów jest język angielski, używany zarówno w procedurze opracowywania wniosków jak również w ich realizacji oraz w komunikacji z odpowiedzialnymi za ocenę
    i wsparcie, sekretariatami zlokalizowanymi w Niemczech, Austrii i Francji.
  2. Kolejne nabory wniosków ruszają już od początku przyszłego roku (II 2016r. – Europa, IV 2016r. – Europa Środkowa)
  3. Łączny budżet programów Europejskiej Współpracy Transgranicznej, będącej 1 z 2 osi Polityki Spójności UE, wynosi 10,1 mld EUR.
  4. Słowa – klucze, najtrafniej opisujące programy międzynarodowe to WSPÓŁPRACA, NOWATORSTWO
    i INSTRUMENTY POLITYKI.
  5. Szczegółowe informacje znajdą Państwo w prezentacjach zamieszczonych na stronie www.ewt.gov.pl, pod linkiem: http://www.ewt.gov.pl/strony/wiadomosci/przygotowanie-do-naborow-projektow-transnarodowych-
    i-miedzyregionalnych-w-2016-r/
Beata Sulima